پایش غلظت فلزات سنگین ناشی از طوفان گردوغبار در خاک اکوسیستم‏ های زراعی گندم در جنوب استان فارس

نوع مقاله : مقاله کامل

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی

2 دکتری آب و هواشناسی سینوپتیک، دانشگاه ملایر

چکیده

فلزات سنگین در ذرات غبار نقش مهمی در آلودگی خاک‏های کشاورزی دارند که با شناخت آن گام مهمی در پیشگیری از اثرهای بهداشتی آن برداشته خواهد شد. در این پژوهش فراوانی طوفان‏های گردوغبار در ایستگاه‏های داراب، جهرم، فسا، و لار در بازة زمانی 16ساله (۲۰۰۰-2015) بررسی و با مدل‏های ‏اسپلیت ردیابی شد. برای شناسایی غلظت فلزات سنگین در خاک زراعی گندم، 16 نمونه خاک زراعی از عمق صفر تا 5 سانتی‏متری در دو زمان قبل (فصل زمستان) و بعد از طوفان‏های گردوغبار (فصل تابستان) برداشته شد و در آزمایشگاه با استفاده از دستگاه جذب اتمی به روش شعله غلظت‏ها اندازه‏گیری شد و با شاخص زمین‏انباشتگی ارزیابی شد. نتایج نشان داد بیشینة طوفان‏های گردوغبار در بهار و اوج آن‏ در ایستگاه فسا و جهرم بود که ذرات غبار از بیابان‏های عراق و ربع‏الخالی به‏واسطة بادهای شمال انتقال یافته‏اند. غلظت فلزات سنگین در خاک نشان داد که فلزات سرب و کادمیوم در زمان بعد از گردوغبار نسبت به زمان قبل افزایش یافت و اختلاف آن‏ها در سطوح 05/0 و 01/0 معنی‏دار بود. شاخص آلودگی زمین‏انباشتگی نشان داد غلظت فلزات در اکوسیستم‏های زراعی داراب و لار بیش‏ از حد مجاز بوده و در طبقة آلودگی شدید قرار گرفتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Monitoring of heavy metal caused by dust storms in wheat agronomic ecosystem soils in south of Fars Province

نویسندگان [English]

  • Boroumand Salahi 1
  • Mahomud Behrouzi 2
1 University of Mohaghegh Ardabili
2 University of Malayer
چکیده [English]

Monitoring of heavy metal caused by dust storms in wheat agronomic ecosystem soils in south of Fars Province

Introduction
Heavy metals in dust particles play an important role in the contamination of agricultural soils. Heavy metals are one of the most dangerous pollutants in the environment due to their bioaccumulation power. That is, they are able to accumulate in the body system of living organisms and increase their concentration with greater exposure to pollutants. Heavy metals are generally referred to as a group of elements that having a specific greater than 6 g/cm3 gravity and greater than 50 g an atomic weight. The most important heavy metals that are important for environmental protection include cadmium, arsenic, cobalt, vanadium, zinc, mercury, iron, manganese, nickel, lead, chromium and copper which for non-biodegradability in nature and their long life span, they are important pollutants of the environment. Also pollution of agricultural lands with metals by chemical action such as sewage sludge, chemical fertilizers and industrial wastewater application, but deposition of dry and wet dust particles caused by the dust storm phenomenon is one of the most important sources of pollutants for wheat agronomic ecosystems to heavy metals. Pollutant of dust storm with heavy metals is considered a serious problem due to toxicity, degradability and cumulatively. Deposition of dust particles contaminated with heavy metals on crops land leads to combine with soil solution, and plants absorb the heavy metals, paving the main route of transfer of metals to the food chain. Deposition of dust particles with heavy metals in the soil of wheat agro ecosystems can endanger human health; then identification of heavy metals content in wheat fields is the first step in reducing the health risk that this research is trying to this goal.

Materials and methods
In this study, the dust storm in the 16 year period (2000-2015) related to stations of Larestan, Jahrom, Darab and Fasa was obtained from the Meteorological Organization and analyzed frequency of dust storm in the seasonal and annual scales. Next, the dust particle entry pathway to the study area in the May 12, 2018 was performed using by HYSPLIT model. Subsequently, soil samples were taken from wheat fields of Larestan, Fasa, Darab and Jahrom. Four wheat ecosystems were identified in each study area and soil sampling was performed from a depth of 1 cm at 400 cm2 area in each wheat ecosystem. The soil sampling was divided two stages before and after the dust storm. Sampling was done before the dust storm in the months of December and March and after the dust storm in May and June. Soil samples were transferred to the laboratory and concentrations of lead, cadmium, and nickel were measured by flame atomic absorption spectrometry. Finally, the amounts of heavy metals in the soil samples were evaluated by the Igeo index.

Results and discussion
The maximum frequency of dust storms in the southern part of Fars province is in the warm months, especially in spring, with an average of 18 dust storms per season. The minimum of this environmental phenomenon is in the cold months, especially in the autumn, which occurs less than once in the season. Also among the stations in the study area, Fasa station has the maximum of annual dust storm with 42 occurrences. Next, Jahrom, Darab and Lar stations are in the next rank with 39, 25 and 19 storms per year respectively. The path of dust particles entering the study area on 12 May 2018 was tracked using by HYSPLIT model backward method and results represented that deployment of thermal low-pressure in the Persian Gulf has led to instable of atmosphere and the shamal winds moved through the deserts of Iraq and Saudi Arabia to the Persian Gulf and it has caused a massive dust particles to be transported to the southern provinces of Iran. Also results showed that concentrations of lead and cadmium in the soil of wheat agronomic ecosystems of Fars province increased under the influence of dust storms; but the concentration of nickel remained unchanged. The highest concentrations of heavy metals were in the Darab and Lar ecosystems and the lowest were in the Jahrom and Fasa. The mean comparison test showed a significant difference between the concentrations of heavy metals in agricultural ecosystems in south of Fars province before and after the dust storm at 0.05 and 0.01 levels and dust storm led to increase the heavy metals in the soil of wheat ecosystem. Also, the land pollution standard showed that in the agricultural wheat ecosystems of Darab, the concentration of all metals was higher than the global limit and was in the moderate to severe pollution category. In this study, the effect of desert dust on heavy metal concentrations in soil ecosystems was investigated and their concentrations were measured before and after the occurrence of dust and their differences were compared with statistical tests. It showed that the concentration of lead and cadmium in the soil of wheat agronomic ecosystems increased under the influence of dust storms and nickel concentration remained unchanged.

Conclusion
In addition to combustion sources, industries and factories, traffic and the use of fertilizers and municipal wastewater, desert dust particles are also a contributor to air pollution and an increase in heavy metal concentrations in agricultural soil that can affect health. Damage the environmental ecosystems and organisms, especially humans, which are most consumed by agricultural soils and plants. Deposition of dust particles caused by dust storms in wheat cultivated soils results in increased concentration of heavy metals in the soil and its uptake by the roots of plants and its transfer to the crop which endangers for human health. Because wheat is one of the most consumed foods in the human body and the transfer of toxic and heavy metals through soil, roots and plants causes to accumulate in wheat. Therefore, in order to achieve world-class quality and health products, solutions must be provided to reduce the concentration of heavy metals in consumer products. The results of this study can be made available to planners and agricultural and health expert.

Keywords: Atomic absorption, Fars Province, HYSPLIT models, Igeo index, Lead.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Atomic absorption
  • Fars province
  • HYSPLIT models
  • Igeo index
  • lead
اتابکی، م.ر. و لطفی، ع. (1397). بررسی غلظت فلزات سنگین (سرب، کادمیوم، روی، و مس) در خاک مناطق مختلف اصفهان در سال 1396، فصل‏نامة پژوهش در بهداشت محیط، 4(1): 21-30.
احمدی دوآبی، ش.؛ افیونی، م.؛ خادمی، ح. و کرمی، م. (1395). آنالیز آماری آلودگی فلزات سنگین در گردوغبار اتمسفری استان کرمانشاه، نشریة علوم آب‏وخاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی)، 20(76): 29-43.
افشاری، ع.؛ خادمی، ح. و حجتی، س. (1394). ارزیابی پتانسیل خطرپذیری آلودگی فلزات سنگین در خاک‏های مرکزی استان زنجان بر اساس انواع شاخص‏های آلودگی، نشریة پژوهش‏های حفاظت آب و خاک، 22(6): ۲۱-40.
امیدوار، ک. و امیدی، ز. (1392). تحلیل پدیدة گردوغبار در جنوب و مرکز استان فارس، مجلة کاوش‏های جغرافیایی مناطق بیابانی، 1: ۸۵-114.
بهروزی، م.؛ بازگیر، س.؛ نوری، ح.؛ نجاتیان، م.ع. و اخضری، د. (1398). شناسایی کانون‏های گردوغبار و بررسی اثرهای آن بر برخی صفات رویشی و زایشی انگور در دشت ملایر، مجلة مهندسی اکوسیستم بیابان، 8(23): ۵۹-72.
بهروش، ف.؛ محمودی قرایی، م.ح.؛ قاسم‏زاده، ف. و عوض‏مقدم، س. (1394). بررسی آلودگی فلزات سنگین در غبارهای ترافیکی شهر مشهد و تعیین منشأ آن با استفاده از روش استخراج ترکیبی، نشریة زمین‏شناسی مهندسی و محیط زیست، 95: ۱۴۱-150.
پرداختی، ع.ر. و زاهد، ف. (1397). ارزیابی شاخص‏های آلودگی و ریسک اکولوژیکی مربوط به فلزات سنگین در خاک‏های اطراف جاده‏های برون‏شهری ایران، نشریة مطالعات علوم محیط زیست، 3(3): ۷۶۹-781.
ترکاشوند، م.ق.؛ و کیانی، م. (1396). تجزیه‏وتحلیل وضعیت آلودگی هوا ناشی از اثرات اقلیمی ریزگردها و طوفان‏های گردوغبار در مناطق جنوبی استان همدان، مجلة علوم و تکنولوژی محیط ‏زیست، 19(۴): 15-33.
جوان سیامردی، ص.؛ رضایی کهخا، م.ر.؛ صفایی مقدم، ع. و نوری، ر. (1393). بررسی غلظت فلزات سنگین (آهن، نیکل، مس، روی، سرب) در خاک کشاورزی بخش مرکزی سیستان، نشریة مهندسی بهداشت محیط، 2(1): ۴۶-53.
خوش‏کیش، ا.؛ علیجانی، ب. و حجازی‏زاده، ز. (1390). تحلیل سینوپتیکی گردوغبار در استان لرستان، نشریة تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 11(21): 91-110.
خیرآبادی، ح.؛ افیونی، م.؛ ایوبی، ش.ا. و سفیانیان، ع.ر. (1394). ارزیابی خطر ناشی از فلزات سنگین در خاک و گیاهان زراعی خوراکی عمده در استان همدان، نشریة علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی)، 19(74): ۲۷-37.
راست‏منش، ف.؛ مراونی، ف.؛ مهرابی کوشکی، م. و زراسوندی، ع.ر. (1394). ارزیابی غنی‏شدگی فلزات سنگین در مزارع گندم شهر اهواز، نشریة علوم و مهندسی محیط زیست، 2(4): ۱۹-31.
رجبی، م. و سوری، ب. (1394). ارزیابی مقادیر فلزات سنگین در ذرات گردوغبار باریده بر شهرهای سنندج، خرم‏آباد و اندیمشک در غرب ایران 139۱-139۲، مجلة سلامت و محیط، 8(1): ۱۱-۲۲.
ریوندی، ا.؛ میررکنی، م. و محمدی‏ها، ا. (1392). بررسی تشکیل و انتشار طوفان‏های گردوغبار ورودی به غرب و جنوب غرب ایران با استفاده از مدل پخش لاگرانژی ذرات HYSPLI، نشریة پژوهش‏های اقلیم‏شناسی، 4(13، 14): ۱۶-۱.
زنگنه، م. (1393). آب و هواشناسی طوفان‏های گردوغبار در ایران، دو فصل‏نامة آب و هواشناسی کاربردی، 1(1): 1-12.
سلمان‏زاده، م.؛ سعیدی، م.ف. و نبی بیدهندی، غ.ر. (1391). آلودگی فلزات سنگین در غبارهای ته‏نشین‏شدة خیابانی شهر تهران و ارزیابی زیست‏اکولوژی آن‏ها، مجلة محیط‏شناسی، 61: ۹-18.
سیستانی، ن.پ.؛ معین‏الدینی، م.؛ خراسانی، ن.ا.؛ حمیدیان، ا.ح.؛ علی طالشی، م.ص. و عظیمی یانچشمه، ر. (1396). آلودگی فلزات سنگین در خاک‏های مجاور صنایع فولاد کرمان: ارزیابی غنای فلزی و درجة آلودگی، مجلة سلامت و محیط زیست، 10(1): ۷۵-86.
صلاحی، ب. و بهروزی، م. (1398). شناسایی کانون گردوغبار و آنالیز فیزیکوشیمیایی ذرات آن در ایستگاه دزفول، طرح پژوهشی، معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه محقق اردبیلی.
عزیزی، ق.؛ شمسی‏پور، ع.ا.؛ میری، م. و صفر راد، ط. (1391). تحلیل آماری - همدیدی پدیدة گردوغبار در نیمة غربی ایران، مجلة محیط‏شناسی، 38(3): 123-134.
کریمیان، ب.؛ لندی، ا.؛ حجتی، س. و احدیان، ج. (1395). بررسی خصوصیات فیزیکی، شیمیایی، و کانی‏شناسی گردوغبار شهر اهواز، مجلة تحقیقات آب ‏و خاک ایران، 47(1): ۱۵۹-173.
کیان‏پور، س. و سبحان اردکانی، س. (1396). بررسی غلظت‏های روی، سرب، کادمیوم، و مس در گندم و نان مصرفی در شهر همدان، مجلة بهداشت مواد غذایی، 7(28): ۸۱-98.
Abdollahi, S.; Karimi, A.; Madadi, M.; Ostad-Ali-Askari, K.; Eslamian, S. and Singh, V. P. (2018). Lead Concentration in Dust Fall in Zahedan, Sistan and Baluchistan Province, Iran, Journal of Geography and Cartography, 1(2).
Afshari, A.; Khademi, H. and Hojjati, S. (2016). Assessment of Heavy Metals Pollution Risk In Soils of Central Zanjan Province Based on Pollution Indices, Journal of Water And Soil Conservation, 22(6): 21-40.
Agricultural Statistics of Fars Province (2015). Fars Agricultural Jihad Organization, Deputy of Planning and Economics, Bureau of Statistics and Information Technology and Network Equipment.
Ahmadi Doabi, SH.; Afyuni, M.; Khademi, H. and Karami, M. (2016). Statistical Analysis of Heavy Metal Contamination in Atmospheric Dusts of Kermanshah Province, Iran, Journal of Water and Soil Science, 20 (76): 29-43.
Al-Jumaily, K. J. and Ibrahim, M. K. (2013). Analysis of synoptic situation for dust storms in Iraq, International Journal. Energ. Environ, 4(5): 851-858.
Altaş, L. (2009). Inhibitory effect of heavy metals on methane-producing anaerobic granular sludge, Journal of hazardous materials, 162(2-3): 1551-1556.
Atabaki, M.R. and Lotfi, A. (2018). Investigation of Heavy Metal Soil Concentration (Pb, Cd, Zn and Cu) In Different Areas of Isfahan in 2017, Journal of Research in Environmental Health, 4(1): 23-35.
Azizi, Gh.: Shamsipour, A. A.; Miri, M. and Safarrad, T. (2012). Statistic and Synoptic Analysis of Dust Phenomena in West of Iran, Journal of Environment Studies, 38(3): 123-134.
Behravesh, F.; Mahmudy Gharaie, M. H.; Ghassemzadeh, F. and Avaz Moghaddam, S. (2015). Determination of Heavy Metals Pollution In Traffic Dust of Mashhad City, and Its Origin by Using “Selective Sequential Extraction” (SSE) Procedure, Journal Engineering and Environmental Geology, 24(95): 141-150.
Behrouzi, M.; Bazgeer, S.; Nouri, H.; Nejatian, M.A. and Akhzari, D. (2019). Dust Storms Detection and Its Impacts on the Growth and Reproductive Traits of Grape Vine (Vitis Vinifera) In Malayer Plain, Journal of Desert Ecosystem Engineering, 8(23): 59-72.
Bolan, S.; Kunhikrishnan, A.; Seshadri, B.; Choppala, G.; Naidu, R.; Bolan, N.S.; Ok, Y.S.; Zhang, M.; Li, C.G.; Li, F. and Noller, B. (2017). Sources, distribution, bioavailability, toxicity, and risk assessment of heavy metal (loid) s in complementary medicines, Environment international, 108: 103-118.
Broomandi, P.; Dabir, B.; Bonakdarpour, B. and Rashidi, Y. (2017). Identification of dust storm origin in South–West of Iran, Journal of Environmental Health Science and Engineering, 15(1): 16.
Draxler, R.; Stunder, B.; Rolph, G.; Stein, A. and Taylor, A. (2014). Hysplit4 User's Guide Version 4.9, 2009, September.
Gall, J.E.; Boyd, R.S. and Rajakaruna, N. (2015). Transfer of heavy metals through terrestrial food webs: a review, Environmental monitoring and assessment, 187(4):  201.
Geraid R. (1992). The identification of point soures of heavy metal in industrially impacted water way by peripnyton and surface sediment monitoring. Water Air Soil Pollut, 65: 175-90.
Jaradat, Q.M.; Momani, K.A.; Jbarah, A-AQ. and Massadeh, A. (2004). Inorganic analysis of dust fall and office dust in an industrial area of Jordan, Environmental Research, 96(2): 139-44.
Javan Siamardi, S.; Rezaee Kahkha, M. R.; Safaei Moghaddam, A. and Noori, R. (2014). Survey of Heavy Metals Concentration (Fe، Ni، Cu، Zn، Pb) In Farmland Soils of Sistan Central Part, Journal Of Environmental Health Engineering, 2(1): 46-53.
Karimian, B.; Landi, A.; Hojati, S. and Ahadian, J. (2016). Physicochemical and Mineralogical Characteristics of Dust Particles Deposited In Ahvaz City, Iranian Journal of Soil and Water Research, 47(1): 159-173.
Kheirabadi, H.; Afyuni, M.; Ayoubi, S. and Sofianian, A.R. (2016). Risk Assessment of Heavy Metals In Soils And Major Food Crops in the Province of Hamadan, Journal of Hydrology and Soil Science, 19(4): 27-38.
Khuzestani, R.B. and Souri, B. (2013). Evaluation of heavy metal contamination hazards in nuisance dust particles, in Kurdistan Province, western Iran, Journal of Environmental Sciences, 25(7): 1346-54.
Kianpoor, S. and Sobhanardakani, S. (2017). Evaluation of Zn, Pb, Cd and Cu Concentrations in Wheat and Bread Consumed In Hamedan City, Journal of Food Hygiene, 7 (28): 83-92.
Koshkish, A.; Alijani, B. and Hejazizadeh, Z. (2011). Synoptic Analysis of Dust Storms in Tthe Lorestan Province, Iran, Journal of Geographical Science, 18(21): 91-110.
Li, F.L.; Shi, W.; Jin, Z.F.; Wu, H.M. and Sheng, G.D. (2017). Excessive uptake of heavy metals by greenhouse vegetables, Journal of Geochemical Exploration, 173, 76-84.
Lu, X. L.; Wang, K. L. J.; Huang and Zhai, Y. (2009). Contamination assessment of copper, lead, zinc, manganese and nickel in street dust of Baoji, NW China. J. Hazard. Mater, 161: 1058-1062.
Maina, E. G.; Gachanja, A. N.; Gatari, M. J. and Price, H. (2018). Demonstrating PM 2.5 and road-side dust pollution by heavy metals along Thika superhighway in Kenya, sub-Saharan Africa, Environmental monitoring and assessment, 190(4): 251.
McGowan, H. and Clark, A. (2008). Identification of dust transport pathways from Lake Eyre, Australia using Hysplit, Atmospheric Environment, 42(29): 6915-6925.
Mugoša, B.; Đurović, D.; Nedović-Vuković, M.; Barjaktarović-Labović, S. and Vrvić, M. (2016). Assessment of ecological risk of heavy metal contamination in coastal municipalities of Montenegro, International journal of environmental research and public health, 13(4): 393.
Omidvar, K. and Omidi, Z. (2013). The Analysis of Dust Phenomenon in the Southern and Central Fars Province, Journal of Geographical Research on Desert Areas, 1(1): 85-114.
Pardakhti, A.R. and Zahedi, F. (2018). Pollution Indices and Ecological Risk Assessment For Heavy Metals in Side Soils of Interurban Roads, Iran, Journal of Environmental Sciences Studies, 3(3): 769-781.
Rai, P.K.; Lee, J.; Kailasa, S.K.; Kwon, E.E.; Tsang, Y.F.; Ok, Y.S. and Kim, K.H. (2018). A critical review of ferrate (VI)-based remediation of soil and groundwater, Environmental research, 160: 420-448.
Rai, P.K.; Lee, S.S.; Zhang, M.; Tsang, Y.F. and Kim, K.H. (2019). Heavy metals in food crops: Health risks, fate, mechanisms, and management, Environment International, 125: 365-385.
Rajabi, M. and Souri, B. (2015). Evaluation of Heavy Metals among Dust fall Particles of Sanandaj, Khorramabad and Andimeshk Cities in Western Iran2012-2013, IRANIAN Journal of Health and Environment, 8(1): 11-22.
Rastmanesh, F.; Maravani, F.; Mehrabi Koshki, M. and Zarasondi, A.R. (2015). Evaluation of Heavy Metal Enrichment in Wheat Farms of Ahvaz, Journal of Environmental Science and Engineering, 5(8): 19-21.
Rivandi, A.; Mirrokni, M. and Mohammadiha, A. (2013). Investigation of Formation and Propagation of Dust Storms Entering to the West And Southwest of Iran Using Lagrangian Particle Diffusion Model, HYSPLIT, Journal of Climate Research, 13: 1-16.
Salahi, B. and Behrouzi, M. (2018). Detection Of Dust Source And Physico-Chemical Analysis of Dust Particles at Dezful Station, Department of Physical Geography, Faculty of Literature and Humanities, University Of Mohaghegh Ardebili.
Salmanzadeh, M.; Saeedi, M. and Bidheni, GH. N. (2012). Heavy Metals Pollution in Street Dusts of Tehran and Their Ecological Risk Assessment, Journal of Environmental Studies, 38(1): 9-18.
Shen, Z.J.; Chen, Y.S. and Zhang, Z. (2017). Heavy metals translocation and accumulation from the rhizosphere soils to the edible parts of the medicinal plant Fengdan (Paeonia ostii) grown on a metal mining area, China. Ecotoxicology and environmental safety, 143: 19-27.
Sistani, N.; Moeinaddini, M.; Khorasani, N.; Hamidian, A. H.; Ali-Taleshi, M. S.; Azimi Yancheshmeh, R. (2017). Heavy Metal Pollution in Soils nearby Kerman Steel Industry: Metal Richness and Degree of Contamination Assessment, Journal of Health and Environment, 10(1): 75-86.
Soleimani, M.; Amini, N.; Sadeghian, B.; Wang, D. and Fang, L. (2018). Heavy metals and their source identification in particulate matter (PM2.5) in Isfahan City, Iran, Journal of Environmental Sciences, 72: 166-175.
Sterckeman, T.; Douay, F.; Proix, N.; Fourrier, H. and Perdrix, E. (2002). Assessment of the contamination of cultivated soils by eighteen trace elements around smelters in the North of France, Water, Air, and Soil Pollution, 135(1-4): 173-194.
Tokalioglu, S. and Kartal, S. (2006). Multivariate analysis of the data and speciation of heavy metals in street dust samples from the organized industrial district in Kayseri (Turkey), Atmos. Environ, 40: 2797-2805.
Torkashvand, M. GH and Kiani, M. (2018). Analysis of Air Pollution Status Caused By Climatic Effects of Aerosols and Dust Storms in South Regions of Hamadan Province, Journal of Environmental Science and Technology, 19(4): 15-33.
Wang, Y.; Stein, A.F.; Draxler, R.R.; de la Rosa, J. and Zhang, X. (2011). Global sand and dust storms in 2008: Observation and HYSPLIT model verification, Atmospheric Environment 45(35): 6368-6381.
Xuan, J.; Sokolik, I. N.; Hao, J.; Guo, F.; Mao, H. and Yang, G. (2004). Identification and characterization of sources of atmospheric mineral dust in East Asia, Atmospheric Environment, 38(36): 6239-6252.
Zanganeh, M. (2014). Climatological Analysis of Dust Storms in Iran, Journal of Applied Climatology, 1(1): 1-12.
Zhang, H.; Wu, C.; Gong, J.; Yuan, X.; Wang, Q.; Pei, W. and Zhang, H. (2017). Assessment of heavy metal contamination in roadside soils along the Shenyang-Dalian Highway in Liaoning Province China, Polish Journal of Environmental Studies, 26(4).